Het afwerken
Introductie
Voor de afwerking van een werkstuk is het in de meeste gevallen noodzakelijk om het eerst te assembleren. Aangezien de eindmontage sterk afhankelijk is van de functie en toepassing van het werkstuk, wordt hierop op deze pagina niet nader ingegaan. De aandacht ligt primair bij het beitsen, lakken of verven van het werkstuk. Vijf afwerkingsmethoden en de mogelijke verfsoorten worden op deze pagina toegelicht.
Vijf afwerkingsmethoden
In hoofdlijnen worden vijf afwerkingsmethoden onderscheiden. De gekozen methode is bepalend voor de uitstraling van het werkstuk en wordt daarnaast beïnvloed door persoonlijke voorkeur en het beoogde eindresultaat. Hieronder volgen de vijf afwerkingsmethoden.
Blank
De snede en de achtergrond eromheen blijven blank, in de natuurlijke kleur van het hout.
Dit effect ontstaat door het werkstuk na het snijden af te werken met een blanke, kleurloze beits of acryllak. De kerfsneden worden meestal donkerder dan het hout eromheen. Dat komt doordat de beits of lak dieper in het hout van de kerfsneden trekt. Zo ontstaat meer contrast en komt het patroon duidelijker naar voren. Tegelijk blijft de natuurlijke uitstraling van het hout behouden.
Positief
De kerfsneden krijgen kleur, terwijl de achtergrond eromheen de natuurlijke houtkleur behoudt.
Dit effect kost wat extra werk. Na het snijden behandelen we het werkstuk eerst twee keer met kleurloze beits of acryllak. Daarna brengen we de gewenste kleur beits aan. De beits die op de achtergrond terechtkomt, vegen we weg met een katoenen doek.
Als de gekleurde beits droog is, schuren we de achtergrond goed op. Zo verwijderen we de laatste resten kleur. Tot slot krijgt het werkstuk nog een laag kleurloze beits of lak.
Negatief
De kerfsneden blijven licht, in de kleur van het hout. De achtergrond eromheen krijgt een kleur.
Deze techniek is makkelijk toe te passen. Beits of lak het werkstuk eerst in de gewenste kleur, eventueel met een wash-effect. Snijd daarna het patroon uit. Zo komt het blanke hout weer zichtbaar. Werk het geheel af met een laag kleurloze beits of acryllak.
Het aanbrengen van het patroon is soms wat lastig. Ik gebruik hiervoor altijd voorbedrukt etiketpapier. Dit kun je eenvoudig op de gekleurde laag plakken.
Accent
De kerfsneden en de achtergrond krijgen dezelfde kleur. De achtergrond eromheen wordt iets lichter gemaakt (wash effect), zodat de kerfsneden beter opvallen.
Gebruik hiervoor een beits op olie- of waterbasis. Hiermee kun je een mooi wash-effect maken.
Snijd eerst het patroon uit. Breng daarna de beits aan en veeg de overtollige beits weg met een katoenen doek. Zo blijft de achtergrond lichter en blijft de houtnerf goed zichtbaar. De uitgesneden lijnen blijven donker en dekkend.
Deze afwerking geeft je werkstuk een warme, licht verouderde uitstraling die goed past bij deze vorm van houtsnijwerk.
Uni
De kerfsnede en de achtergrond eromheen krijgen dezelfde effen (dekkende) kleur.
Deze afwerking is eenvoudig toe te passen. Eerst snijd je het patroon uit. Daarna werk je het hout af met een dekkende beits, lak of verf. De snijlijnen en de achtergrond krijgen daarbij dezelfde kleur.
Hierdoor vallen de snijlijnen minder op. Naar mijn mening komt het houtsnijwerk dan minder mooi uit. Daarom is dit niet mijn favoriete afwerking.
Verfsoorten
Er zijn drie soorten verf: beits, lak en verf. Elke soort kun je combineren met een of meer afwerkingsmethoden, zoals hierboven beschreven.
| Soort verf | Afwerkingsmethoden |
|---|---|
| Beits | Blank / Positief / Negatief / Accent / Uni |
| Lak | Blank / Negatief / Uni |
| Verf | Negatief / Uni |
Beits op oliebasis
Beits op oliebasis geeft hout een rijke, volle kleur en is meestal goed bestand tegen gebruik. Ik gebruik vaak de Osmo Olie-Beits van Osmo Nederland. Met deze beits kun je een wash-effect maken door één laag aan te brengen en de beits daarna deels weg te vegen. Wil je een dekkender resultaat? Breng dan twee lagen aan.
Als beschermlaag gebruik ik één laag Osmo Hardwaxolie Original. Deze olie kun je ook gebruiken als kleurloze afwerking door twee lagen aan te brengen.
Beits op waterbasis
Met beits op waterbasis heb ik zelf nog geen ervaring. Ik wil binnenkort pigmenten bestellen om hiermee te oefenen. Werk beits op waterbasis altijd af met een beschermende laag, bijvoorbeeld acryllak.
Verf/lak
Voor verf of lak kun je in principe elke verf of lak gebruiken die geschikt is voor hout. Verf en lak dekken het hout meestal volledig af en zijn niet geschikt voor een wash-effect. Welke verf of lak het beste past, hangt af van wat je maakt, welke uitstraling je wilt en wat je budget is. Werk ook hier af met een laag acryllak.
==========================================================================
TIP. Schuur hout altijd met de nerf mee. Schuur je dwars op de nerf,
dan kunnen er krassen ontstaan die lastig te verwijderen zijn en zichtbaar blijven.
Schuur het werkstuk ook licht op met heel fijn schuurpapier tussen elke laag beits of lak.
==========================================================================
==========================================================================
TIP. Wil je een wash effect maken en zoveel mogelijk beits in de kerfsneden laten zitten?
Span de katoenen doek waarmee je overtollige beits wegveegt dan over een plat plankje.
Zo komt de doek niet in de kerfsneden en veeg je daar geen beits weg.
==========================================================================
==========================================================================
TIP. In dienbladen leg ik vaak een vel dikke plastic folie om de verf te beschermen.
==========================================================================
Maak jouw eigen website met JouwWeb