Het afwerken

Introductie

Voor de afwerking van een werkstuk is het in de meeste gevallen noodzakelijk om het eerst te assembleren. Aangezien de eindmontage sterk afhankelijk is van de functie en toepassing van het werkstuk, wordt hierop op deze pagina niet nader ingegaan. De aandacht ligt primair bij het beitsen, lakken of verven van het werkstuk. Deze afwerkingstechnieken worden op deze pagina toegelicht.

In hoofdlijnen worden vijf afwerkingsmethoden onderscheiden. De gekozen methode is bepalend voor de uitstraling van het werkstuk en wordt daarnaast beïnvloed door persoonlijke voorkeur en het beoogde eindresultaat. Hieronder volgen de vijf methoden.

Blank

De snede en de achtergrond eromheen blijven blank, in de natuurlijke kleur van het hout.

Dit effect ontstaat door het werkstuk na het snijden af te werken met een blanke, kleurloze beits of lak. De kerfsneden worden meestal donkerder dan het hout eromheen. Dat komt doordat de beits of lak dieper in het hout van de kerfsneden trekt. Zo ontstaat meer contrast en komt het patroon duidelijker naar voren. Tegelijk blijft de natuurlijke uitstraling van het hout behouden.

Positief

De kerfsneden krijgen kleur, terwijl de achtergrond eromheen de natuurlijke houtkleur behoudt.

Dit effect kost wat extra werk. Na het snijden behandelen we het werkstuk eerst twee keer met kleurloze beits of lak. Daarna brengen we de gewenste kleur beits aan. De beits die op de achtergrond terechtkomt, vegen we weg met een katoenen doek.

Als de gekleurde beits droog is, schuren we de achtergrond goed op. Zo verwijderen we de laatste resten kleur. Tot slot krijgt het werkstuk nog een laag kleurloze beits of lak.

Negatief

De kerfsneden blijven licht, in de kleur van het hout. De achtergrond eromheen krijgt een kleur.

Accent

De kerfsneden en de achtergrond krijgen dezelfde kleur. De achtergrond eromheen wordt iets lichter gemaakt (wash effect), zodat de kerfsneden beter opvallen.

Uni

De kerfsnede en de achtergrond eromheen krijgen dezelfde effen (dekkende) kleur.

Uiteraard wordt een werkstuk voor het afwerken geschuurd. Daarbij is het van belang om alleen te schuren in de richting van de nerf. Wordt haaks op de nerf geschuurd, dan bestaat er een kans dat er krassen ontstaan die moeilijk weg te krijgen zijn en altijd zichtbaar zullen blijven.

Eerst snijden en daarna verven

Het effect en de mogelijkheden hangen sterk af van de keus voor verof of beits. Verf/lak heeft over het algemeen een dekkend effect. Met beiten kun je ook dekkend werken, maar is er ook de mogelijkheid om de 'overtollige' beits met een katoenen doek weg te vegen. Dan wordt het platte vlak lichter en het uitgesneden patroon blijft donkerder van kleur. Het vegen maakt vaak ook de nerfstructuur van het hout wat beter zichtbaar.

Met een kleurloze of naturel beits of lak blijft de oorspronkelijke houtskleur behouden. Dan wordt vaak het uitgesneden patroon iets donkerder. Dat is juist mooi, want dat vergroot een klein beetje het contrast.

Om een kleur aan te brengen heb je over het algemeen de keus uit een verf/lak of een beits. Een verf/lak kan alleen dekkend aangebracht worden. Hierdoor hebben het uitgesneden patroon en de rest dezelfde kleur. Maakt het geheel wat vlak. Maar dat is smaak.

Het gebruik van beits kent meer mogelijkheden. Behalve dekkend aanbrengen, kan er ook voor gekozen worden de 'overtollige' beits met een katoenen doek af te vegen. Dan krijg je een mooi natuurlijk contrast. Het uitgesneden patroon wordt donder (dekkend) en het onbewerkte deel wordt lichter, maar is nog wel in kleur. Hierdoor komt het patroon over het algemeen heel mooi uit. Maar ook dat is smaak.

Eerst verven en daarna snijden

Hier zijn de mogelijkheden wat minder. Ongeacht of he verf/lak of beits gebruik. Je brengt eerst de verf/lak of beits aan, daarna ga je snijden. Dit levert altijd een lichte (houtskleur) patroon op. Nog steeds heb is er de keus om dekkend te verven of bij beitsen de 'overtollige' beits weg te vegen.

Met een dekkende verf/lak of aangebrachte beits is vaak weining meer van de houtstructuur (nerf) te zien. Maar krijg je wel een heel sterk contrast met het uitgesneden patroon.

Wordt daarentegen met beits gewerkt en wordt de 'overtollige' beits met een katoenen doek weg geveegd, dan blijft de houtstructuur (nerf) mooi zichtbaar. Tevens wordt de aangebrachte kleur wat lichter (minder zwaar). Het contrast met het uitgesneden patroon wordt natuurlijk ook iets minder. Maar blijft voldoende sterk aanwezig. Uiteraard afhankelijk van hoe donker de verf/lak of beits is.

Verfsoorten

Verf/lak

Als verf/lak kan in principe elke houtverf/lak gebruikt worden. HIerbij zijn smaak, doel van het gemaakte voorwerp en budget bepalend. Wel altijd afwerken met een acryl lak laag.

Beits op basis van olie

Beitsen op olie basis geven een hele verzadigde indruk. Ze zijn over het algemeen ook sterk en worden niet snel beschadigd. Tot op heden gebruik ik vaak de Osmo Olie-Beits van van Osmo Nederland. Deze beits is ideaal voor het creëren van een wash effect (1 laag) of een dekkend effect (2 lagen). Als afwerklaag gebruik ik dan 1 laag Osmo Hardwaxolie Original. Deze laatste kan ook prima gebruikt worden als een kleurloze beits (2 lagen).

Beits op basis van water

Hier heb ik nog geen ervaring mee. Ik hoop binnenkort wel een setje pigment te bestellen om wat ervaring hiermee op te doen. Ook hier geldt dat je altijd moet afwerken met bijvoorbeld een acryl lak.

==========================================================================

TIP. In dienbladen leg ik vaak een vel dikke plastic folie ter bescherming van de verf.